De Eerste Kamer heeft ingestemd met het afschaffen van rechterlijke dwangsommen die de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) moet betalen bij te late beslissingen op asielaanvragen. Tegelijkertijd zijn maatregelen aangenomen die het gemakkelijker maken om vreemdelingen die strafbare feiten plegen ongewenst te verklaren en uit te zetten. De besluiten roepen vragen op over de rechtsbescherming van asielzoekers en de effectiviteit van het migratiebeleid.
Eerste Kamer neemt twee belangrijke besluiten
De Eerste Kamer heeft op 13 oktober 2026 twee wetswijzigingen aangenomen die betrekking hebben op het asiel- en migratiebeleid.
Met de eerste maatregel worden de rechterlijke dwangsommen afgeschaft die de IND moet betalen wanneer de dienst niet binnen de wettelijke termijn beslist.
Na de inwerkingtreding van de nieuwe regeling hoeft de IND bij vertraagde asielbesluiten geen rechterlijke dwangsommen meer te betalen. Asielzoekers behouden wel het recht om naar de rechter te stappen.
De tweede maatregel maakt het eenvoudiger om vreemdelingen die strafbare feiten plegen ongewenst te verklaren. De grens van de maximale gevangenisstraf voor de betreffende strafbare feiten wordt verlaagd van drie naar twee jaar. Hierdoor kunnen meer strafbare feiten onder de regeling vallen.
IND: Dwangsommen versnellen asielprocedures niet
Volgens de IND leiden dwangsommen niet tot snellere beslissingen, maar zorgen zij juist voor extra werkdruk.
IND-directeur-generaal Rhodia Maas stelt dat medewerkers veel tijd kwijt zijn aan juridische procedures over termijnoverschrijdingen. Volgens haar kunnen deze middelen beter worden ingezet voor de behandeling van asielaanvragen.
Uit cijfers van de IND blijkt dat de dienst in 2025 ongeveer 79 miljoen euro aan dwangsommen betaalde. In 2026 was dit bedrag tot oktober al opgelopen tot meer dan 112 miljoen euro.
Wat betekenen de besluiten voor asielzoekers?
De nieuwe regeling raakt vooral asielzoekers die al lange tijd wachten op een beslissing over hun aanvraag.
Zij kunnen nog steeds naar de rechter stappen wanneer de IND de wettelijke beslistermijn overschrijdt. De financiële sanctie die voorheen kon worden opgelegd wanneer de IND ook een door de rechter vastgestelde termijn niet naleefde, komt echter te vervallen.
Tijdens de behandeling in de Eerste Kamer waarschuwden verschillende senatoren dat deze wijziging de effectieve rechtsbescherming kan verzwakken. Ook de Raad van State heeft eerder gewezen op mogelijke strijdigheid met het Europese recht wanneer rechterlijke dwangsommen zonder gelijkwaardig alternatief worden afgeschaft.
Ondertussen blijven lange wachttijden gevolgen hebben voor het dagelijks leven van asielzoekers, van gezinshereniging en onderwijs tot werk en psychisch welzijn.
Zijn deze maatregelen voldoende om migratie te beperken?
De aangenomen maatregelen maken deel uit van een bredere aanscherping van het asiel- en migratiebeleid.
Zowel de afschaffing van dwangsommen voor de IND als de versoepeling van de regels voor het uitzetten van vreemdelingen die strafbare feiten plegen, zal in de praktijk moeten uitwijzen welke invloed deze maatregelen hebben op het aantal asielzoekers dat naar Nederland komt.
Er zijn vooralsnog geen concrete resultaten die aantonen dat deze besluiten het aantal asielaanvragen zullen verminderen.
Daarmee blijven twee fundamentele vragen bestaan: Hoe worden de rechten van asielzoekers beschermd wanneer financiële sancties voor vertragingen worden afgeschaft? En zullen deze maatregelen daadwerkelijk bijdragen aan de doelstellingen van het migratiebeleid van de regering?
0 Comments